কংগ্ৰেছ ত্যাগ কৰি বিজেপিত চামিল: গেৰুৱা দলৰ ভিৰত প্ৰভাৱ হেৰুৱাই ক’ত হেৰাই গ’ল ১০ গৰাকী শীৰ্ষ নেতা?

ৰাজনীতিৰ বতাহজাক সদায় একেফালে নবয়। ক্ষমতাৰ প্ৰলোভন, দলীয় সংঘাত অথবা নিজৰ ৰাজনৈতিক ভৱিষ্যত সুৰক্ষিত কৰাৰ আশাত বহু নেতাই এটা দল এৰি আন এটা দলত যোগ দিয়াটো নতুন কথা নহয়। বিগত কেইটামান বছৰত কংগ্ৰেছ দলৰ বহু কেইগৰাকী শীৰ্ষ তথা প্ৰভাৱশালী নেতাই দল ত্যাগ কৰি বিজেপিত চামিল হৈছিল। কিন্তু গেৰুৱা শিবিৰত ভৰি থোৱাৰ পিছত এই নেতাসকলৰ প্ৰকৃত স্থিতি এতিয়া কেনেকুৱা? কেডাৰভিত্তিক দল বিজেপিত নিজৰ পূৰ্বৰ প্ৰভাৱ অক্ষুণ্ণ ৰাখিবলৈ সক্ষম হ’লনে তেওঁলোক, নে বিশাল দলটোৰ ভিৰৰ মাজত ক্ৰমাৎ অপ্ৰাসংগিক হৈ পৰিল?

তলত এনে ১০ গৰাকী প্ৰভাৱশালী নেতাৰ বিষয়ে বিতং তথ্য দাঙি ধৰা হ’ল, যিসকলে এসময়ত কংগ্ৰেছৰ হৈ দেশৰ ৰাজনীতি কঁপাইছিল যদিও বিজেপিলৈ যোৱাৰ পাছত নিজৰ প্ৰভাৱ আৰু পৰিচিতি হেৰুৱাই পেলালে:

১। গৌৰৱ বল্লভ

এসময়ত কংগ্ৰেছৰ আটাইতকৈ তীক্ষ্ণ আৰু তথ্যসমৃদ্ধ মুখপাত্ৰ হিচাপে পৰিচিত আছিল অধ্যাপক গৌৰৱ বল্লভ। টেলিভিছনৰ বিতৰ্কত বিজেপিৰ মুখপাত্ৰসকলক শলঠেকত পেলোৱা আৰু “৫ ট্ৰিলিয়নত কেইটা শূন্য থাকে” বুলি বিজেপিৰ প্ৰতিনিধিক সুধি ৰাতিটোৰ ভিতৰতে ভাইৰেল হৈ পৰা বল্লভ আছিল কংগ্ৰেছৰ এক শক্তিশালী কণ্ঠস্বৰ। কংগ্ৰেছত তেওঁক বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল আৰু প্ৰতিটো প্ৰাইম-টাইম আলোচনাত তেওঁ আছিল নিয়মীয়া বক্তা। কিন্তু ২০২৪ চনৰ লোকসভা নিৰ্বাচনৰ ঠিক পূৰ্বে তেওঁ হঠাৎ ‘সনাতন বিৰোধী শ্ল’গান দিব নোৱাৰোঁ’ বুলি কংগ্ৰেছ ত্যাগ কৰি বিজেপিত যোগ দিয়ে। ভবা হৈছিল যে বিজেপিত তেওঁক কোনো বিশেষ দায়িত্ব বা ডাঙৰ স্থান দিয়া হ’ব। কিন্তু বাস্তৱত বিজেপিৰ মুখপাত্ৰৰ দীঘলীয়া তালিকাখনত তেওঁ সাগৰৰ এটি বিন্দুৰ দৰে হৈ পৰিল। যিজন নেতাক চাবলৈ মানুহে টিভি খুলিছিল, তেওঁ এতিয়া সাধাৰণ এটা প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তি জাৰি কৰিবলৈও সংগ্ৰাম কৰিবলগীয়া হৈছে।

২। টম বাডাক্কান

প্ৰায় দুটা দশক ধৰি ১০ জনপথ অৰ্থাৎ ছোনিয়া গান্ধীৰ আটাইতকৈ ঘনিষ্ঠ আৰু বিশ্বাসযোগ্য মিডিয়া মেনেজাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল টম বাডাক্কানে। কংগ্ৰেছৰ দিনত টিভি চেনেললৈ কোন মুখপাত্ৰ যাব আৰু দলৰ স্থিতি কি হ’ব—সেই সকলো নিয়ন্ত্ৰণ আছিল বাডাক্কানৰ হাতত। ২০১৯ চনৰ লোকসভা নিৰ্বাচনৰ আগে আগে তেওঁ কংগ্ৰেছ এৰি গেৰুৱা বসন পিন্ধে। বিজেপিয়ে ভাবিছিল গান্ধী পৰিয়ালৰ পুৰণি ঘনিষ্ঠ ব্যক্তিক দললৈ আনিলে কেৰালাত ডাঙৰ প্ৰভাৱ পৰিব। কিন্তু কেৰালাত তেওঁৰ কোনো তৃণমূল ভিত্তি নাছিল আৰু দিল্লীতো বিজেপিৰ শক্তিশালী সংগঠনে তেওঁক একাষৰীয়া কৰি পেলালে। এসময়ত যাৰ নিৰ্দেশত ডাঙৰ ডাঙৰ নেতাই টিভিত বাইট দিবলৈ অপেক্ষা কৰিছিল, তেওঁ এতিয়া বিজেপিৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ত মাথোঁ আনুষ্ঠানিক প্ৰেছ মেল অনুষ্ঠিত কৰাৰ মাজতে সীমাৱদ্ধ হৈ পৰিল।

৩। অনিল এন্টনী

কংগ্ৰেছৰ জ্যেষ্ঠ নেতা তথা প্ৰাক্তন প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰী এ কে এন্টনীৰ পুত্ৰ অনিল এন্টনীয়ে কংগ্ৰেছ ত্যাগ কৰাৰ সময়ত ৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজনীতিত তোলপাৰ লাগিছিল। কংগ্ৰেছৰ ডিজিটেল মিডিয়া কোষৰ সমন্বয়ক হিচাপে কাম কৰা অনিলে প্ৰধানমন্ত্ৰী মোদী সম্পৰ্কীয় বিবিচিৰ তথ্যচিত্ৰ বিতৰ্কৰ সময়ত দলীয় স্থিতিৰ বিৰুদ্ধে গৈ বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। বিজেপিয়ে তেওঁক ৰাষ্ট্ৰীয় সম্পাদকৰ পদ দিলে আৰু ২০২৪ চনৰ লোকসভা নিৰ্বাচনত কেৰালাৰ পাথানামথিট্টা আসনৰ পৰা প্ৰাৰ্থিত্ব প্ৰদান কৰিলে। কিন্তু নিৰ্বাচনী ফলাফলে প্ৰমাণ কৰিলে যে কোনো তৃণমূল সংগ্ৰাম অবিহনে কেৱল বংশৰ নাম লৈ ৰাজনীতিত সফল হ’ব নোৱাৰি। তেওঁ তৃতীয় স্থানলৈ অৱনমিত হৈ কোনোমতে নিজৰ জামানতহে ৰক্ষা কৰিবলৈ সক্ষম হ’ল। বৰ্তমান তেওঁ দলৰ পদবীত আছে যদিও কেৰালাৰ ৰাজনীতিত তেওঁৰ কোনো বিশেষ প্ৰভাৱ দেখা নাযায়।

৪। কৃপাসংকৰ সিং

মুম্বাইৰ ৰাজনীতিত উত্তৰ ভাৰতীয় ভোটাৰসকলৰ অন্যতম প্ৰভাৱশালী নেতা হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল কৃপাসংকৰ সিঙক। বিলাসৰাও দেশমুখ চৰকাৰৰ দিনত গৃহ ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰা সিঙৰ মুম্বাই কংগ্ৰেছত এনে প্ৰভাৱ আছিল যে তেওঁৰ বাসগৃহৰ গণেশ পূজাত সমগ্ৰ মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰে হাজিৰা দিছিল। কিন্তু তদন্তকাৰী সংস্থাৰ হেঁচা আৰু কংগ্ৰেছৰ ক্ষমতাচ্যুতিৰ পাছত তেওঁ বিজেপিত আশ্ৰয় লয়। তেওঁ ভাবিছিল মুম্বাই বিজেপিয়ে তেওঁক আকোঁৱালি ল’ব, কিন্তু স্থানীয় নেতৃত্বই তেওঁৰ বাবে সকলো দুৱাৰ বন্ধ কৰি দিলে। অৱশেষত ২০২৪ চনৰ লোকসভা নিৰ্বাচনত বিজেপিয়ে তেওঁক মুম্বাইৰ পৰিৱৰ্তে উত্তৰ প্ৰদেশৰ জৌনপুৰৰ পৰা টিকট দিয়ে। ৪০ বছৰ ধৰি মুম্বাইৰ বস্তি আৰু স্থানীয় ৰেলৰ ৰাজনীতি কৰা নেতাজনক জৌনপুৰৰ খেতি-পথাৰত ভোট বিচাৰিবলৈ পঠিওৱাৰ ফলত তেওঁ ১ লাখ ৮০ হাজাৰতকৈও অধিক ভোটৰ ব্যৱধানত পৰাজিত হয়। বৰ্তমান তেওঁ মুম্বাইতো নোহোৱা হ’ল, উত্তৰ প্ৰদেশতো প্ৰভাৱহীন হৈ পৰিল।

৫। সঞ্জয় সিং

আমেথিৰ ‘ৰজা চাহাব’ বুলি জনাজাত সঞ্জয় সিং আছিল গান্ধী পৰিয়ালৰ অত্যন্ত পুৰণি আৰু ঘনিষ্ঠ সহযোগী। সঞ্জয় গান্ধীৰ সময়ৰ পৰা ৰাহুল গান্ধীৰ দিনলৈকে আমেথি আৰু ৰায়বেৰেলীৰ কংগ্ৰেছ ৰাজনীতি তেওঁৰ চাৰিওফালেই আৱৰ্তিত হৈছিল। তেওঁ কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী হোৱাৰ লগতে অসমৰ পৰাও ৰাজ্যসভালৈ নিৰ্বাচিত হৈছিল। কিন্তু ২০১৯ চনত যেতিয়া স্মৃতি ইৰানীয়ে আমেথিত ৰাহুল গান্ধীক পৰাস্ত কৰিলে, তেতিয়া সঞ্জয় সিঙে ৰাজ্যসভাৰ সাংসদ পদ আৰু কংগ্ৰেছ দল দুয়োটাকে ত্যাগ কৰি বিজেপিত যোগ দিয়ে। তেওঁ ভাবিছিল বিজেপিত তেওঁৰ ৰাজকীয় প্ৰভাৱ অধিক বৃদ্ধি পাব। কিন্তু বিজেপিয়ে ইতিমধ্যে কংগ্ৰেছমুক্ত আমেথিৰ লক্ষ্যত উপনীত হোৱাৰ পিছত সঞ্জয় সিঙৰ কোনো প্ৰয়োজনীয়তা নাথাকিল। বিজেপিয়ে তেওঁক পুনৰ ৰাজ্যসভালৈও নপঠিয়ালে আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ ৰাজনীতিতো কোনো স্থান নিদিলে। এসময়ত যাৰ বাসগৃহত টিকট প্ৰত্যাশীৰ ভিৰ লাগিছিল, তেওঁ এতিয়া সম্পূৰ্ণৰূপে এলাগী হৈ পৰিছে।

৬। এছ এম কৃষ্ণা

কৰ্ণাটকৰ প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী, প্ৰাক্তন কেন্দ্ৰীয় বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী তথা ৰাজ্যখনৰ ৰাজনীতিৰ অন্যতম পিতামহস্বৰূপ আছিল এছ এম কৃষ্ণা। অক্সফৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰা এইগৰাকী বৰ্ষীয়ান নেতাই ২০১৭ চনত কংগ্ৰেছৰ সৈতে ৪৬ বছৰীয়া পুৰণি সম্পৰ্ক ছেদ কৰি বিজেপিত যোগ দিছিল। সেই সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ৮৪ বছৰ। ভোকাগিল সম্প্ৰদায়ৰ ভোট আকৰ্ষণৰ বাবে বিজেপিয়ে তেওঁক দলে-বলে আদৰি লৈছিল। কৃষ্ণাই হয়তো আশা কৰিছিল যে তেওঁৰ বিশাল অভিজ্ঞতাৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি কোনো ৰাজ্যৰ ৰাজ্যপাল বা সাংবিধানিক পদ দিয়া হ’ব। কিন্তু বিজেপিৰ নীতি অনুসৰি ৭৫ বছৰৰ ওপৰৰ নেতাসকলক যিদৰে ‘মাৰ্গদৰ্শক মণ্ডল’লৈ ঠেলি দিয়া হয়, কৃষ্ণাকো নীৰৱে সেই পথলৈকে পঠিয়াই দিয়া হ’ল। দলৰ ডাঙৰ ডাঙৰ পোষ্টাৰত তেওঁৰ হাঁহিমুখীয়া ছবি থাকিল যদিও সিদ্ধান্ত গ্ৰহণত তেওঁক কোনো গুৰুত্ব দিয়া নহ’ল। অৱশেষত অপমান আৰু অৱহেলাৰ বলি হৈ ২০২৩ চনত তেওঁ ৰাজনীতিৰ পৰা অৱসৰ লয় আৰু ২০২৪ চনৰ ১০ ডিচেম্বৰত তেওঁৰ দেহাৱসান ঘটে।

৭। আৰ পি এন সিং

পাদ্ৰৌনাৰ ‘ৰজা চাহাব’ বুলি জনাজাত আৰ পি এন সিং আছিল ৰাহুল গান্ধীৰ যুৱ ব্ৰিগেডৰ অন্যতম শক্তিশালী স্তম্ভ। মনমোহন সিং চৰকাৰত গৃহ ৰাজ্যিক মন্ত্ৰীৰ দায়িত্ব পালন কৰা সিঙক কংগ্ৰেছে ঝাৰখণ্ডৰ প্ৰভাৰী পাতিছিল, য’ত তেওঁ হেমন্ত ছোৰেণৰ সৈতে মিলি মিত্ৰজোঁটৰ চৰকাৰ গঠনত মুখ্য ভূমিকা লৈছিল। ২০২২ চনৰ উত্তৰ প্ৰদেশ বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ পূৰ্বে যেতিয়া স্বামী প্ৰসাদ মৌৰ্যই বিজেপি এৰি সমাজবাদী পাৰ্টিলৈ গৈছিল, তেতিয়া বিজেপিয়ে ক্ষতিপূৰণ হিচাপে আৰ পি এন সিঙক নিজৰ ফালে টানি আনে। ভাবিছিল যে তেওঁ পূৰ্বাঞ্চলত বিজেপিৰ নতুন আঞ্চলিক মুখ হৈ উঠিব। পৰৱৰ্তী সময়ত বিজেপিয়ে তেওঁক ৰাজ্যসভালৈ পঠিয়ালে যদিও কংগ্ৰেছৰ দিনৰ সেই ক্ষমতা, প্ৰভাৱ আৰু ৰাজনৈতিক স্বাধীনতা তেওঁ হেৰুৱাই পেলালে। পূৰ্বতে যিজনে দলৰ শীৰ্ষ কোঠাত বহি টিকট বণ্টন কৰিছিল, তেওঁ এতিয়া সাধাৰণ এজন সাংসদৰ দৰে অনুশাসনৰ মাজত আৱদ্ধ হৈ পৰিল।

৮। অশোক তানৱাৰ

ৰাহুল গান্ধীৰ এসময়ৰ অত্যন্ত ঘনিষ্ঠ অশোক তানৱাৰ আছিল হাৰিয়ানা প্ৰদেশ কংগ্ৰেছৰ সভাপতি আৰু ছিৰছাৰ সাংসদ। ভূপিন্দৰ সিং হুদাৰ সৈতে হোৱা সংঘাতৰ বাবে ২০১৯ চনত তেওঁ কংগ্ৰেছ ত্যাগ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ প্ৰথমে তৃণমূল কংগ্ৰেছ আৰু পিছত আম আদমী পাৰ্টিলৈ যায়। অৱশেষত ২০২৪ চনৰ লোকসভা নিৰ্বাচনৰ ঠিক আগতে তেওঁ বিজেপিত যোগ দিয়ে। বিজেপিয়ে তেওঁক লগে লগে ছিৰছাৰ পৰা প্ৰাৰ্থিত্ব প্ৰদান কৰে যদিও নিৰ্বাচনত কংগ্ৰেছৰ কুমাৰী চেলজাৰ হাতত তেওঁ শোচনীয়ভাৱে পৰাস্ত হয়। বিজেপিত ৬ মাহ কটোৱাৰ পিছতে তেওঁ বুজি পালে যে কেডাৰৰ মাজত তেওঁৰ কোনো স্থান নাই। ফলস্বৰূপে ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত হাৰিয়ানা বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ ভোটগ্ৰহণৰ মাত্ৰ ৪৮ ঘণ্টা পূৰ্বে, যেতিয়া তেওঁ বিজেপি প্ৰাৰ্থীৰ হৈ প্ৰচাৰ চলাই আছিল, হঠাৎ মঞ্চ সলনি কৰি তেওঁ পোনপটীয়াভাৱে ৰাহুল গান্ধীৰ সভাত উপস্থিত হৈ পুনৰ কংগ্ৰেছৰ পতাকা কান্ধত তুলি লয়।

৯। হাৰ্দিক পেটেল

মাত্ৰ ২২ বছৰ বয়সতে গুজৰাটৰ ৰাজপথত পাতিদাৰ আন্দোলনৰ জোৱাৰ তুলি আনন্দীবেন পেটেলৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ আসন কঁপাই তোলা যুৱ নেতা আছিল হাৰ্দিক পেটেল। নিজৰ তেজস্বী বক্তৃতাই লাখ লাখ যুৱকক আকৰ্ষিত কৰা হাৰ্দিকক কংগ্ৰেছে গুজৰাট প্ৰদেশ কংগ্ৰেছৰ কাৰ্যকৰী সভাপতিৰ দায়িত্ব দিছিল। তেওঁ আছিল নৰেন্দ্ৰ মোদী আৰু অমিত শ্বাহৰ নীতিৰ আটাইতকৈ কট্টৰ সমালোচক। কিন্তু ২০২২ চনৰ গুজৰাট বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ পূৰ্বে তেওঁ হঠাৎ মত সলনি কৰি সেই একেটা বিজেপিতে যোগ দিয়ে, যাক তেওঁ অহৰহ গালি পাৰিছিল। বিজেপিয়ে তেওঁক বীৰমগাম সমষ্টিৰ পৰা টিকট দিলে আৰু তেওঁ বিধায়ক হিচাপে জয়ী হ’ল। তেওঁ বিধানসভাৰ এটা উপ-সমিতিৰ অধ্যক্ষও হ’ল, কিন্তু বিধায়ক পদৰ বিনিময়ত তেওঁ নিজৰ বিপ্লৱী ভাবমূৰ্তি আৰু জনপ্ৰিয়তা সম্পূৰ্ণৰূপে হেৰুৱালে। এসময়ত যাৰ এটা আহ্বানত সমগ্ৰ গুজৰাট স্তব্ধ হৈ পৰিছিল, তেওঁ এতিয়া চৰকাৰী কাৰ্যালয়ৰ ফাইলৰ বাবে নিজৰেই দলৰ বিষয়াৰ কাষলৈ ঘূৰি ফুৰিবলগীয়া অৱস্থা হৈছে।

১০। কেপ্টেইন অমৰিন্দৰ সিং

এই সমগ্ৰ তালিকাখনৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী আৰু জ্যেষ্ঠ নেতা আছিল পঞ্জাবৰ দুবাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰী কেপ্টেইন অমৰিন্দৰ সিং। ২০১৭ চনত মোদীৰ তীব্ৰ জোৱাৰৰ মাজতো নিজৰ একক দক্ষতাত কংগ্ৰেছক ৭৭ খন আসনত জয়ী কৰাই চৰকাৰ গঠন কৰিছিল কেপ্টেইনে। পাটিয়ালাৰ মোটি মহলৰ পৰা যেতিয়া তেওঁ ওলাইছিল, সমগ্ৰ পঞ্জাব চৰকাৰ তেওঁৰ পিছে পিছে চলিছিল আৰু দিল্লীৰ হাইকমাণ্ডেও তেওঁক অসন্মান কৰিবলৈ সাহস কৰা নাছিল। কিন্তু নৱজ্যোত সিং সিদ্ধুৰ সৈতে সংঘাত আৰু দলীয় নেতৃত্বৰ ভুল সিদ্ধান্তৰ বাবে অপদস্থ হৈ তেওঁ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ পদ এৰিবলগীয়া হয়। ক্ষোভৰ বশৱৰ্তী হৈ তেওঁ নিজা দল গঠন কৰি পিছত সেয়া বিজেপিত চামিল কৰে। বিজেপিয়ে ভাবিছিল যে কেপ্টেইনৰ আগমনৰ ফলত পঞ্জাবৰ শিখ ভোটাৰসকলৰ মাজত দলৰ স্থিতি মজবুত হ’ব। কিন্তু কৃষক আন্দোলনৰ ক্ষোভ আৰু স্থানীয় পৰিস্থিতিয়ে সকলো ওলট-পালট কৰি দিলে। ২০২৪ চনৰ লোকসভা নিৰ্বাচনত কেপ্টেইনৰ পত্নী প্ৰনীত কৌৰে পৰম্পৰাগত পাটিয়ালা আসনখনত তৃতীয় স্থানলৈ অৱনমিত হৈ পৰাস্ত হয়। বৰ্তমান পঞ্জাবৰ সেই প্ৰভাৱশালী নেতাজন নিজৰ ফাৰ্মহাউচতে সীমাৱদ্ধ হৈ পৰিছে আৰু ৰাজনৈতিকভাৱে নিষ্ক্ৰিয়প্ৰায় অৱস্থাত দিন কটাবলগীয়া হৈছে।

ৰাজনীতিৰ এই বাস্তৱতাই প্ৰমাণ কৰে যে ব্যক্তিগত জনভিত্তি আৰু স্থিতি নথকাকৈ কেৱল ক্ষমতা বা সুৰক্ষাৰ স্বাৰ্থত দল সলনি কৰিলে একো একোগৰাকী শক্তিশালী নেতায়ো এটা বিশাল কেডাৰভিত্তিক দলৰ মাজত নিজৰ অস্তিত্ব হেৰুৱাই পেলোৱাটো অনিবাৰ্য হৈ পৰে।